1.1       Besteedbaar inkomen

https://datawrapper.dwcdn.net/fuo4K/3/
Interactieve graphic

Screenshot

Uitleg

Agrarische huishoudens hadden in 2022 gemiddeld meer te besteden dan andere huishoudens in Nederland. In 2022 ging het om een gemiddeld besteedbaar inkomen van 88.200 euro per jaar. Het gemiddelde besteedbaar inkomen van alle huishoudens ligt 37.000 euro lager, namelijk 51.200 euro.

De cijfers in bovenstaande grafiek gaan over de jaren 2020 tot en met 2022. De cijfers zijn afkomstig van het CBS uit 2025.

Onder ‘besteedbaar inkomen’ verstaat het CBS het bruto inkomen min het aantal betaalde inkomensoverdrachten, premies, inkomensverzekeringen, ziektekostenverzekeringen en belastingen op inkomen en vermogen.

Het gemiddeld besteedbaar inkomen voor agrarische huishoudens is in de afgelopen jaren gestegen. In 2022 was het besteedbaar inkomen maar liefst veertien procent hoger dan in 2020.

Hier zijn de cijfers te vinden: https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2025/11/weinig-armoede-onder-agrarische-huishoudens

1.2       Huishoud inkomen biologische boeren   

https://datawrapper.dwcdn.net/C8lSl/2/
Interactieve graphic

Schermafbeelding

Uitleg

Biologische agrariërs hebben een hoger huishoudinkomen dan niet-biologische en gangbaar agrarisch bedrijven. Ook is het huishoudinkomen een stuk hoger dan een gemiddeld Nederlands huishouden.

In 2021 was een gemiddeld huishoudinkomen van biologische agrariërs 89.800 euro. Van gangbare agrariërs (ook wel intensieve landbouw genoemd) was dit inkomen 81.700 hoger. Niet-biologische agrariërs hadden een net hoger inkomen: 81.800 euro. Het gemiddelde inkomen van alle huishoudens in Nederland was 48.500 euro.

Dat blijkt uit onderzoek van het CBS dat in 2024 is uitgevoerd. De cijfers gaan over het jaar 2021.

Voor meer dan de helft van de agrarische huishoudens was de belangrijke inkomensbron het inkomen uit de onderneming, gevolgd door loon.

In 2021 waren er ruim 52.000 landbouwbedrijven:

• Daarvan waren 57 procent samenwerkingsverbanden
• 33 procent eenmanszaken
• 9 procent rechtspersonen
  • Rechtspersonen zijn niet meegenomen in de cijfers van het CBS.

Definitie: Huishoudinkomen wordt ook wel besteedbaar inkomen genoemd. Hieronder verstaat het CBS het bruto inkomen min het aantal betaalde inkomensoverdrachten, premies, inkomensverzekeringen, ziektekostenverzekeringen en belastingen op inkomen en vermogen.   

Bron cijfers: https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2024/29/huishoudinkomen-biologische-boer-in-2021-hoger-dan-gangbare-boer

1.3       Opbrengsten landbouw

https://datawrapper.dwcdn.net/5HW3V/2/
Interactieve graphic over het totaal aantal opbrengsten per sector in de land- en tuinbouw

Screenshot

Uitleg

Jaarlijks stijgt het aantal opbrengsten per landbouwbedrijf. Zo waren de opbrengsten van een gemiddeld rundveehouderijbedrijf 215.200 euro in 2024. In 2019 waren de opbrengsten nog 151.100 euro. Dat is een stijging van 42 procent.

De opbrengsten waren in de rundveehouderij het hoogst in 2024. Ze waren het laagst in en bloembollen en knollen sector (23.400). De opbrengsten zijn exclusief BTW.

Dit nog verder aanvullen / graphic nog finetunen qua tekst

1.4       Bijdrage landbouw aan stikstof

https://datawrapper.dwcdn.net/se3cl/1/
Interactieve graphic

Uitleg

Welke sector levert de grootste bijdrage aan stikstofdepositie? Cijfers van het RIVM laten zien dat de de agrarische sector de grootste bijdrage hieraan levert.

Naast binnenlandse bijdragen, komt ongeveer een derde van de stikstofdepositie uit emissiebronnen van het buitenland. Die komen Nederland binnen via import.

Stikstof is de afgelopen jaren veel in het nieuws gekomen. Denk bijvoorbeeld aan de boerenprotesten. Maar wat is eigenlijk het probleem? In stikstof zitten onder andere stikstofoxiden en ammoniak. Als er hiervan te veel in de bodem of het water terechtkomt, is dit schadelijk voor de natuur. Maar ook voor onze gezondheid. Manieren hoe dit in de natuur terechtkomt is door uitlaatgassen van het verkeer en de uitstoot van industrie. De uitstoot van ammoniak komt met name van dieren in de veeteelt.

Belangrijk bij de cijfers is dat het hierbij niet gaat om ‘emissie’, oftewel de uitstoot van stoffen. Bij ‘depositie’ gaat het om de neerslag van stoffen vanuit de lucht, waardoor deze stoffen in de grond terecht komen.

1.5       Stikstof overschot daalt

https://datawrapper.dwcdn.net/h4aCm/6/
Interactieve graphic

Uitleg

Het stikstofoverschot in de landbouw is in 2023 afgenomen. In dat jaar was het overschot 265 miljoen kilogram stikstof, 14 procent minder dan het jaar daarvoor. In 2022 was het overschot 306 miljoen kilogram. Het stikstofoverschot in de landbouw was in 2023 zelfs het laagste aantal sinds 1990. Dat blijkt uit de Mineralenbalans van het CBS.

Onder het ‘stikstofoverschot’ verstaat het CBS het deel van de aangevoerde stikstof dat niet wordt omgezet in landbouwproducten, maar dat in de bodem achterblijft of naar de lucht verdwijnt.

In 2023 verdween er vergeleken met het jaar daarvoor ongeveer evenveel stikstof naar de lucht (83 miljoen kilogram). De hoeveelheid stikstof die in de bodem terecht kwam daalde met 18 procent naar 182 miljoen kilogram.

De afname van het stikstofoverschot hangt samen met een aantal factoren. Zoals:

• Dieraantallen die toe/afnemen
• Stikstofgehaltes in voer
• Stikstofgehaltes in innovaties in de landbouw, zoals nieuwe stalsystemen en emissiearme bemesting

Hier zijn de cijfers te vinden: https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2025/04/laagste-stikstofoverschot-landbouw-sinds-1990

2                           12. LNV / 10. IenW  – Stikstof

Rijksbegrotingshoofdstuk	Crisis/Issue	Definitie kengetal	2008	2009	2010	2011	2012	2013	2014	2015	2016	2017	2018	2019	2020	2021	2022	2023	Bron(nen)
12. LNV / 10. IenW	Stikstofcrisis	Gemiddelde stikstofdepositie op Natura2000-gebieden (mol N/ha/jr)	n.b.	n.b.	n.b.	n.b.	n.b.	n.b.	n.b.	n.b.	2.100	2.100	2.100	2.100	2.000	2.000	1.950	1.900	RIVM, PBL, Compendium voor de Leefomgeving

Toelichting:

• De gemiddelde stikstofdepositie op Natura2000-gebieden is in deze periode licht gedaald, maar blijft ruim boven de kritische depositiewaarden.
• Bronnen: RIVM, PBL, Compendium voor de Leefomgeving (“Stikstofdepositie op Natura 2000-gebieden”).

---

• Bronnen en Aanbevelingen

• Woningbouw: CBS StatLine, Ministerie van BZK, Woningmarktmonitor, Rijksoverheid.
• Zorgkosten: CBS StatLine, RIVM Kosten van Ziekten, VWS-jaarverslagen.
• Stikstof: RIVM, PBL, Compendium voor de Leefomgeving, Ministerie van LNV/IenW.

Voor verdere verdieping en actualisering van cijfers wordt aangeraden de hierboven genoemde bronnen jaarlijks te raadplegen.

4                           12. LNV – Aantal agrarische bedrijven in Nederland (2008–2024)

Onderstaand overzicht geeft per jaar het aantal agrarische (land- en tuinbouw)bedrijven in Nederland, met de definitie van het kengetal en de bronvermelding.

Jaar	Aantal agrarische bedrijven (x 1.000)	Definitie kengetal	Bron(nen)
2008	97,4	Totaal aantal geregistreerde primaire landbouw- en tuinbouwbedrijven	CBS StatLine; Feiten en cijfers landbouw1
2009	93,8	Zie 2008	CBS StatLine; Feiten en cijfers landbouw1
2010	87,1	Zie 2008	CBS StatLine; Feiten en cijfers landbouw1
2011	80,9	Zie 2008	CBS StatLine; Feiten en cijfers landbouw1
2012	75,0	Zie 2008	CBS StatLine; Feiten en cijfers landbouw1
2013	72,3	Zie 2008	CBS StatLine; Feiten en cijfers landbouw1
2014	68,6	Zie 2008	CBS StatLine; Feiten en cijfers landbouw1
2015	65,5	Zie 2008	CBS StatLine; Feiten en cijfers landbouw1
2016	63,0	Zie 2008	CBS StatLine; Feiten en cijfers landbouw1
2017	60,2	Zie 2008	CBS StatLine; Feiten en cijfers landbouw1
2018	57,5	Zie 2008	CBS StatLine; Feiten en cijfers landbouw1
2019	55,7	Zie 2008	CBS StatLine; Feiten en cijfers landbouw1
2020	52,7	Zie 2008	CBS StatLine; Feiten en cijfers landbouw1
2021	52,1	Zie 2008	CBS StatLine; Feiten en cijfers landbouw1
2022	51,0	Zie 2008	CBS StatLine; Feiten en cijfers landbouw1
2023	50,6	Zie 2008	CBS StatLine; Feiten en cijfers landbouw1
2024	49,9	Zie 2008	CBS StatLine; Feiten en cijfers landbouw1

Definitie kengetal

Het aantal agrarische bedrijven betreft alle primaire landbouw- en tuinbouwbedrijven met een economische omvang boven de drempelwaarde van de Landbouwtelling, uitgedrukt in duizenden bedrijven1.

Toelichting en bronverantwoording

• Trends: Sinds 2008 nam het aantal agrarische bedrijven bijna gehalveerd van 97,4 duizend naar 49,9 duizend in 2024. Deze daling weerspiegelt schaalvergroting, vergrijzing en stringente regelgeving in de sector1.
• Bronnen:                       De gegevens zijn ontleend aan CBS StatLine en de publicatie “Feiten en cijfers over de landbouw” (april 2025), waarin CBS jaarlijks het aantal landbouwbedrijven rapporteert1.
•  
• Centraal Bureau voor de Statistiek
• Feiten en cijfers over de landbouw – CBS
• Compendium voor de Leefomgeving
• Landbouwbedrijven: aantal en bedrijfsgrootte, 1980-2007
• staatvanlandbouwnatuurenvoedsel.nl
• Leeftijd en opvolging in de land- en tuinbouw
• Compendium voor de Leefomgeving
• Biologische landbouw: aantal bedrijven en areaal, 1998-2014